Có một nghịch lý mà khách hàng nhìn từ bên ngoài rất khó nhận ra.
Khi giá thép trên thị trường thế giới thay đổi, nhiều người thường nghĩ đơn giản rằng: giá nguyên liệu tăng bao nhiêu thì giá bulong, đai ốc hay các sản phẩm kim khí sẽ tăng tương ứng bấy nhiêu.
Nhưng với một nhà nhập khẩu, câu chuyện không dừng ở giá thép.
Một lô hàng có thể được chốt với nhà máy khi giá nguyên liệu đang ở mức này, nhưng tới lúc hàng hoàn tất, thanh toán, vận chuyển và cập cảng thì tỷ giá đã thay đổi. Cước vận chuyển cũng có thể khác. Chính sách thương mại có thể thay đổi. Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn phải bán theo mặt bằng thị trường mà khách hàng đang chấp nhận.
Vì thế, biến động giá thép không chỉ là câu chuyện của nhà máy sản xuất. Nó là bài toán về quản trị dòng tiền, tồn kho và biên lợi nhuận của cả chuỗi cung ứng.
Giá thép toàn cầu đang đứng trước một thị trường rất khó đoán
Năm 2026, thị trường thép thế giới không đơn giản là câu chuyện “cầu tăng thì giá tăng”.
World Steel Association dự báo nhu cầu thép toàn cầu năm 2026 tăng khoảng 0,3% lên 1,724 tỷ tấn, trong khi OECD cũng đánh giá tăng trưởng nhu cầu vẫn yếu và không đồng đều. Đồng thời, OECD dự báo công suất dư thừa của ngành thép toàn cầu tiếp tục gia tăng, có thể lên tới khoảng 745 triệu tấn vào năm 2028.
Điều này tạo ra một thị trường rất đặc biệt:
Sản lượng và công suất vẫn lớn, nhưng sức mua không phải lúc nào cũng tăng tương ứng.
Khi cung vượt cầu, các nhà sản xuất có thể chịu áp lực về biên lợi nhuận, còn thương mại thép quốc tế trở nên nhạy cảm hơn với xuất khẩu, hàng tồn kho và các biện pháp phòng vệ thương mại. OECD cho biết các biện pháp chống bán phá giá, đối kháng và bảo vệ thương mại đối với thép tiếp tục ở mức cao.
Đối với nhà nhập khẩu, đó chính là điểm khó.
Giá thấp chưa chắc an toàn. Giá cao cũng chưa chắc là vấn đề duy nhất. Điều đáng sợ nhất là giá biến động quá khó đoán.
Giá thép tăng không phải lúc nào cũng truyền thẳng vào giá fastener
Một con bulong không chỉ có giá từ “một lượng thép”.
Giá thành cuối cùng còn liên quan đến nhiều yếu tố:
Thép nguyên liệu → tạo hình → gia công ren → nhiệt luyện → xử lý bề mặt → đóng gói → vận chuyển → tỷ giá → thuế/phí → kho bãi → tài chính → lợi nhuận.
Vì vậy, khi giá thép tăng 5%, không thể kết luận rằng giá một sản phẩm fastener chắc chắn cũng tăng đúng 5%.
Ngược lại, khi giá thép giảm, người mua cũng không nên mặc định rằng giá hàng nhập khẩu sẽ giảm ngay lập tức.
Tại sao?
Bởi nhà nhập khẩu có thể vẫn đang bán lô hàng được mua từ thời điểm giá nguyên liệu cũ.
Đây là lý do tại sao cùng một mã hàng, hai nhà cung cấp đôi khi có thể báo giá khác nhau khá xa dù cùng mua từ một thị trường.
Nhà nhập khẩu thực sự sợ điều gì?
1. Sợ mua đúng lúc giá cao
Hãy thử hình dung.
Một doanh nghiệp cần nhập một lượng lớn bulong cho kế hoạch kinh doanh trong vài tháng tới.
Giá nhà máy hiện tại đang khá cao. Doanh nghiệp đứng trước hai lựa chọn:
Mua ngay để khóa nguồn hàng.
Hoặc chờ thêm với hy vọng giá giảm.
Mua ngay mà giá sau đó giảm → tồn kho bị cao hơn thị trường.
Chờ đợi mà giá tiếp tục tăng → doanh nghiệp mất lợi thế giá và có thể thiếu hàng.
Đây chính là một trong những bài toán khó nhất của hoạt động nhập khẩu:
Không phải lúc nào người mua rẻ nhất là người có lợi nhuận tốt nhất. Người quản trị tốt là người kiểm soát được rủi ro khi mình không biết giá ngày mai sẽ thế nào.
2. Tồn kho có thể biến thành “khoản lỗ vô hình”
Đây là một vấn đề rất đáng nói trong ngành fastener.
Giả sử doanh nghiệp nhập một lượng hàng với giá vốn cao vì tại thời điểm mua, thép và chi phí sản xuất đang tăng.
Sau đó thị trường giảm.
Hàng vẫn còn nguyên trong kho.
Về mặt kế toán, doanh nghiệp vẫn đang có tài sản.
Nhưng về mặt kinh doanh, nếu thị trường hiện tại đã thấp hơn giá vốn cũ, doanh nghiệp có thể phải bán với biên lợi nhuận thấp hơn, thậm chí phải chấp nhận giảm giá để giải phóng tồn kho.
Đó là lý do hàng tồn kho không chỉ là tài sản. Trong một thị trường biến động mạnh, nó cũng là một dạng rủi ro giá.
3. Tỷ giá có thể “ăn” mất phần lợi nhuận còn lại
Đây là yếu tố nhiều khách hàng khi nhìn vào giá hàng hóa thường bỏ qua.
Nhà nhập khẩu mua hàng bằng ngoại tệ nhưng bán hàng trong nước bằng VND.
Chỉ cần tỷ giá thay đổi trong khoảng thời gian giữa lúc đặt hàng và lúc thanh toán, giá vốn quy đổi sang VND cũng có thể thay đổi.
Ví dụ đơn giản:
Nhà cung cấp báo giá cùng một sản phẩm với cùng một đơn giá ngoại tệ.
Nếu tỷ giá thay đổi, chi phí thực tế tính bằng VND của nhà nhập khẩu vẫn có thể khác nhau.
Vì vậy, trong hoạt động nhập khẩu, doanh nghiệp phải quản lý đồng thời:
giá hàng hóa + tỷ giá + thời điểm thanh toán.
4. Cước vận chuyển có thể biến một báo giá “rẻ” thành báo giá không còn rẻ
Một lô hàng không tự di chuyển từ nhà máy tới kho.
Trong quá trình vận chuyển quốc tế, doanh nghiệp còn phải đối mặt với cước biển, phụ phí logistics, thời gian vận chuyển và các rủi ro liên quan đến tuyến vận tải.
Đáng chú ý, trong năm 2026, thị trường năng lượng và địa chính trị tiếp tục tạo áp lực lên chi phí vận tải. Reuters đưa tin tình trạng thiếu hụt nhiên liệu hàng hải dự kiến trong quý III/2026 đang gây sức ép lên giá nhiên liệu dùng cho tàu, trong bối cảnh xung đột làm gián đoạn nguồn cung và vận chuyển.
Điều đó cho thấy một vấn đề rất rõ:
Giá nhà máy không phải giá vốn cuối cùng.
Một nhà nhập khẩu nhìn vào giá mua hàng mà bỏ qua logistics có thể dễ dàng đánh giá sai lợi nhuận của đơn hàng.
5. Chính sách thương mại cũng có thể làm thay đổi cuộc chơi
Thép là một trong những ngành chịu ảnh hưởng mạnh bởi các chính sách thương mại quốc tế.
Khi một thị trường tăng thuế, áp dụng chống bán phá giá hoặc các biện pháp bảo vệ sản xuất nội địa, dòng chảy thương mại có thể thay đổi.
OECD cho biết số lượng biện pháp AD/CVD đối với thép vẫn ở mức cao và đồng thời ghi nhận sự gia tăng của các hiện tượng chuyển hướng thương mại và nghi vấn lách biện pháp phòng vệ.
Đối với nhà nhập khẩu, điều này có nghĩa:
Một nguồn cung từng rất thuận lợi hôm nay không nhất thiết vẫn thuận lợi vài tháng sau.
Do đó, xây dựng chuỗi cung ứng ổn định quan trọng không kém việc tìm được đơn giá thấp.
Một sai lầm phổ biến: Chỉ nhìn vào giá/kg thép
Trong ngành kim khí, đôi khi doanh nghiệp quá tập trung vào một con số:
“Giá bao nhiêu một kg?”
Nhưng một lô hàng thực tế còn có:
- Quy cách sản phẩm
- Mác vật liệu
- Tiêu chuẩn
- Dung sai
- Xử lý bề mặt
- Đóng gói
- Tỷ lệ hàng lỗi
- Số lượng thực tế
- Cước vận chuyển
- Thời gian giao hàng
- Điều kiện thanh toán
Hai nhà máy có thể báo giá thép khá giống nhau nhưng giá thành cuối cùng của một sản phẩm fastener hoàn toàn có thể khác nhau.
Đây là lý do nhà nhập khẩu chuyên nghiệp không chỉ tìm “nhà máy rẻ nhất”.
Họ tìm nguồn cung có tổng chi phí và mức rủi ro phù hợp nhất.
Có thể bạn chưa biết: Giá thép giảm đôi khi lại là tín hiệu khiến nhà nhập khẩu phải cẩn thận hơn
Nghe có vẻ ngược đời.
Giá giảm thì đáng lẽ phải vui chứ?
Không hẳn.
Nếu giá giảm quá nhanh trong khi doanh nghiệp đang giữ lượng tồn kho lớn, giá trị kinh tế của tồn kho mới có thể chịu áp lực.
Mặt khác, giá thấp đôi khi xuất hiện trong bối cảnh thị trường đang có dư thừa công suất hoặc nhu cầu yếu. OECD hiện đánh giá đây là vấn đề mang tính cấu trúc của ngành thép toàn cầu.
Vì vậy:
Giá giảm không chỉ là cơ hội mua rẻ. Nó cũng có thể là tín hiệu cho thấy thị trường đang yếu.
Đó là lý do người làm nhập khẩu cần nhìn xu hướng, thay vì chỉ nhìn một mức giá tại một thời điểm.
Có thể bạn chưa biết: Trung Quốc không chỉ ảnh hưởng tới giá thép của Trung Quốc
Đây là một insight đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp nhập khẩu kim khí ở châu Á.
Trung Quốc là trung tâm lớn của ngành thép thế giới. OECD cho biết các nhà máy thép Trung Quốc đã xuất khẩu khoảng 131 triệu tấn thép ra thị trường quốc tế trong năm 2025, tương đương khoảng 14% sản lượng thép thô của nước này.
Khi thị trường Trung Quốc thay đổi, tác động không nhất thiết dừng ở Trung Quốc.
Nó có thể ảnh hưởng đến:
giá xuất khẩu → cạnh tranh giữa các nhà sản xuất → nguồn cung khu vực → cước vận tải → chính sách thương mại → giá thành của những thị trường nhập khẩu.
Đối với các doanh nghiệp Việt Nam nhập fastener và linh kiện kim khí từ Trung Quốc, việc theo dõi thị trường Trung Quốc vì thế không chỉ là theo dõi “giá của nhà cung cấp”.
Đó là theo dõi một mắt xích rất lớn của chuỗi cung ứng mà mình đang phụ thuộc vào.
Vậy nhà nhập khẩu nên làm gì khi giá thép biến động?
Không có công thức nào giúp doanh nghiệp đoán chính xác giá thép tháng sau.
Nhưng có thể giảm rủi ro bằng cách quản trị tốt hơn.
Thứ nhất: Không phụ thuộc tuyệt đối vào một nguồn hàng
Có nhiều nguồn cung giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn khi giá, sản lượng hoặc thời gian giao hàng thay đổi.
Thứ hai: Chia nhỏ thời điểm mua
Thay vì luôn mua một lượng cực lớn ở một thời điểm, doanh nghiệp có thể cân nhắc phân bổ đơn hàng tùy vào tốc độ tiêu thụ, mức tồn kho và xu hướng thị trường.
Thứ ba: Theo dõi giá nguyên liệu cùng với tồn kho
Một doanh nghiệp cần biết không chỉ “giá thị trường hôm nay bao nhiêu?”
Mà còn phải biết:
“Giá vốn trung bình của lượng hàng mình đang nằm trong kho là bao nhiêu?”
Thứ tư: Tính tổng giá vốn thay vì chỉ nhìn giá mua
Một báo giá tốt phải được đánh giá sau khi đưa các yếu tố như vận chuyển, tỷ giá, đóng gói và các chi phí liên quan vào bài toán.
Thứ năm: Xây dựng quan hệ dài hạn với nhà cung cấp
Trong thị trường biến động, khả năng thương lượng về thời gian giao hàng, quy cách, đóng gói và kế hoạch sản xuất đôi khi quan trọng không kém vài phần trăm chênh lệch đơn giá.
Cuối cùng, bài toán của nhà nhập khẩu không phải “mua được rẻ nhất”
Trong một thị trường ổn định, giá mua thấp có thể là lợi thế lớn.
Nhưng trong một thị trường biến động, bài toán phức tạp hơn rất nhiều.
Một nhà nhập khẩu tốt phải cân bằng được:
Giá mua – chất lượng – nguồn cung – tồn kho – tỷ giá – logistics – thời gian giao hàng – rủi ro thị trường.
Bởi chỉ cần một mắt xích thay đổi, lợi nhuận của cả đơn hàng có thể thay đổi theo.
Và đó cũng là lý do trong ngành fastener, giá tốt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với giá thấp nhất.
Đôi khi, giá tốt là mức giá giúp doanh nghiệp mua đúng thời điểm, đúng chất lượng, đúng số lượng và giảm được những rủi ro không nhìn thấy trên bảng báo giá.
Bằng Lợi hướng tới việc kết nối nguồn cung kim khí với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào sản phẩm, quy cách và khả năng cung ứng phù hợp với từng nhu cầu sử dụng.